Wybrane skutki prawne małżeństwa

Wybrane skutki prawne małżeństwa

Zawarcie małżeństwa to zwykle jeden z najszczęśliwszych dni w życiu młodej pary. Wtedy jednak nie zawsze myśli się, co będzie potem. Mówimy sobie – jakoś to będzie, na pewno się ułoży. Zaklinamy się – będziemy razem szczęśliwi przez całe życie. Rzeczywistość weryfikuje jednak te optymistyczne założenia. Przychodzi w końcu proza życia. A raczej zaczynamy ją po prostu dostrzegać. Z oczu znika delikatna mgiełka, która podstępnie zasłoniła nam prawdziwy stan rzeczy. Brudne skarpetki walające się po mieszkaniu. Nie opuszczona deska w ubikacji. Ciągłe dogadywanie. Zbyt częste wizyty teściowych.

Człowiek potem wzdycha. Jaki ja byłem zaślepiony. Ktoś z boku wytknie mu – widziały gały co brały. Łatwo powiedzieć, ale gdy jest się zakochanym myśli się inaczej.

Są małżeństwa które się rozpadają w bardziej lub mniej błahych powodów. Są i takie które przetrwają wszystkie burze, bo akurat znalazły się dwie połówki.

W tym wpisie nie chcę nikogo zniechęcać ani zachęcać do zawarcia małżeństwa. Mam na celu, z prawniczego punktu widzenia, wskazać jakie są najistotniejsze moim zdaniem zalety i wady małżeństwa i jakie są ryzyka tego jakże poniekąd ważnego aktu. Istotne jest przede wszystkim to, aby wiedzieć wcześniej jakie mogą być skutki zawarcia związku małżeńskiego, zwłaszcza te, które mogą wiązać się dla jednego z małżonków ze znacznym obciążeniem finansowym w razie orzeczenia rozwodu.

I

Skutki pozytywne

1. Skutki w prawie podatkowym

Wspólne rozliczenia podatkowe małżonków pozwalające na realne oszczędności podatkowe

Możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku od spadku i darowizn

Preferencja podatkowa w przypadku zawarcia umowy pożyczki z małżonkiem w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

2. Skutki w prawie ubezpieczeń społecznych

Możliwość uzyskania renty rodzinnej po małżonku przez wdowca lub wdowę

Możliwość uzyskania odszkodowania jednorazowego w razie śmiertelnego wypadku przy pracy ubezpieczonego małżonka

Możliwość uzyskania odprawy pośmiertnej od pracodawcy

Możliwość przejścia praw ze stosunku pracy min. na małżonka w razie śmierci pracownika

3. Skutki w prawie spadkowym

Dziedziczenie ustawowe przez małżonka z preferencją udziału spadkowego małżonka. Do pierwszej kategorii spadkowej należą bowiem małżonek i dzieci spadkodawcy, którzy dziedziczą w częściach równych. Przy tym jednak udział spadkowy małżonka nie może być mniejszy niż ¼ spadku. Przykładowo, jeśli zmarł mąż Pani Aliny, z którą miał 5 dzieci, to udział Pani Aliny w spadku odziedziczonym z ustawy nie może być mniejszy niż ¼ spadku.

II

Skutki negatywne (dla zobowiązanego, gdyż dla uprawnionego zapewne pozytywne)

1. Alimenty na małżonka w razie orzeczenia rozwodu

Art.  60.  KRIO

W razie orzeczenia rozwodu, w pewnych sytuacjach, jeden z małżonków może zostać zobowiązany do alimentacji drugiego małżonka.

Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

2. Alimenty na dzieci małżonka

Rzadko, kto o tym wie, ale kodeks rodzinny przewiduje, że w pewnych sytuacjach, bardzo rzadkich co prawda, małżonek  może zostać zmuszony płacić alimenty na dzieci jego małżonka

Art.  144 KRIO

1. Dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, niebędącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, niebędącej jego matką.

2. Mąż matki dziecka, niebędący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka, niebędącej matką dziecka.

3. Do obowiązku świadczeń przewidzianego w poprzedzających paragrafach stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.

3. Konieczność zaspokojenia długów małżonka z majątku wspólnego

W pewnych sytuacjach może pojawić się odpowiedzialność małżonka za długi współmałżonka z majątku wspólnego